کالیبراسیون گلوکومتر در آزمایشگاه خانگی

۱۳۹۲ پنج شنبه ۳۱ مرداد 11:21 | roya fazli

نظرات : 0

در بازار مدل های مختلفی  از دستگاه گلوکومتر وجود دارد که به طور معمول لازم است که در استفاده اول کالیبره شوند. هدف از کالیبراسیون فراهم کردن مانیتورینگ دقیق  با جزئیات  مهم در طی روند آزمون است. قبل از هر چیز، مطالعه و بررسی دفترچه راهنمای کاربر که توسط شرکت سازنده تهیه شده، بسیار مهم است. ممکن است که برای هر مانیتور، دستورالعمل کاملا متفاوتی درنظر گرفته شود. اما به طور کلی کالیبره کردن بسته به نوع گلوکومتر به دو صورت اتوماتیک و دستی انجام می شود. اگر وسیله اندازه گیری ، برای روشن شدن نیاز به وارد کردن یک نوار تست دارد، به احتمال زیاد کالیبراسیون از نوع دستی است. در این روش: مانیتور را روشن کنید. این عمل با فشار دادن دکمه پاور یا با وارد کردن یک نوار تست دار دستگاه انجام می شود. مراقب باشید که نوار تست خم نشود. اگر دستگاه جدید باشد، بر روی صفحه نمایش آن، یک سری خط تیره ظاهر می شود. نمایش عدد به جای خط تیره، نشانه دست دوم بودن دستگاه است.  بر روی برچسب بسته حاوی نوار تست، یک کد درج شده است. این عدد را وارد دستگاه کنید، سپس گزینه ok را انتخاب کنید. با این عمل دستگاه کالیبره می شود. در گلوکومترهایی که نیازی به وارد کردن کد توسط کاربر ندارند، خودتنظیمی دستگاه به سه روش صورت می گیرد:  تنظیم دستگاه توسط کارخانه سازنده:  در هر بار انجام تست قند خون، بعد از قرار دادن نمونه، دستگاه به صورت کاملا اتوماتیک فعال شده و نتیجه را نمایش می دهد. بنا براین دیگر نیازی به وارد کردن کد نیست. کالیبراسیون از پیش تعیین شده بر روی تک تک نوارهای تست کالیبراسیون از پیش اعمال شده بسته نوارهای تست:  بسته نوار تست در داخل دستگاه اندازه گیری تعبیه شده است و دیگر نیازی به قرار دادن نوار تست درون گلوکومتر نیست. درنتیجه انجام آزمایش ساده تر می شود. نکات فابل توجه در رابطه با نوارهای تست  نوارهاي اندازه‌گيري قند خون را درون قوطي‌هايي که شکستگي‌ دارند يا ترک خورده‌اند مورد استفاده قرار ندهيد چون نتايج آزمايش شما را غلط نشان مي‌دهند. اين بطري‌ها را مي‌توانيد در محل فروش عوض کنيد. دقت کنيد نوارهاي سنجش قندخوني را خريداري کنيد که تاريخ مصرفشان سپري نشده باشد.   قبل از استفاده از دستگاه دست‌هايتان را خوب بشوييد. حتي اندکي باقي‌مانده غذا و قند روي انگشتتان بر نتيجه آزمايش اثر خواهد گذاشت. تاریخ باز کردن بسته نوار تست را روی برچسب آن یادداشت کنید. در صورت نداشتن تاریخ مصرف، حداکثر تا 3ماه قابل استفاده هستند.  بعد از برداشت نوار تست، درب بسته را محکم ببندید.  اندازه قطره خوني که روي دستگاه مي‌گذاريد مناسب باشد در غير اين صورت دستگاه، اندازه‌گيري قندخون را با دقت انجام نخواهد داد.  اجازه دهيد خون از انگشتتان روي نوار جاري شود. انگشتتان را فشار ندهيد. اين کار روي نتيجه آزمايش اثر مي‌گذارد. توجه داشته باشید که نوارهای تست یکبار مصرف هستند. استفاده مجدد از آنها هرگز توصیه نمی شود. دستگاه گلوکومتر خود را گاهي با محلول‌هاي کنترل، کنترل کنيد. بسته حاوی نوارهای تست را در جای خشک و خنک و دور از تابش مستقیم خورشید نگهداری کنید. وقتي براي اندازه‌گيري قندخون به آزمايشگاه مي‌رويد گلوکومتر‌تان را همراه ببريد تا عددي که صفحه نمايش آن نشان مي‌دهد را با نتيجه آزمايش مقايسه کنيد. با اين کار مي‌توانيد ببينيد دستگاه شما ميزان قندخون را تا چه اندازه دقيق و درست نشان مي‌دهد. محلول کنترل دیابت بسیاری از مردم گمان می کنند که شیشه حاوی محلول که همراه با دستگاه عرضه می شود، برای تمییز کردن گلوکومتر به کار می رود! ولی در اصل این گونه نیست. گاهی اوقات مواد شیمیایی روی نوارهای تست، موثر نیستند، درنتیجه عددی که توسط دستگاه قرائت می شود، صحیح نمیست. شما می توانید به جای گرفتن نمونه خون و انجام مجدد آزمایش، از محلول های تست دیابت برای اطمینان از سالم بودن نوارهای تست استفاده کنید. محلول های کنترل دیابت برای بررسی عملکرد دستگاه اندازه گیری به کار می روند. سازندگان اغلب، محلولی متناسب با دستگاه خود، ارائه می دهند. این محلول ها حاوی گلوکز کافی برای واکنش با نوار تست است و در واقع رفتاری مشابه خون در حین آزمایش دیابت، از خود نشان می دهند. برای استفاده از آن ، نوار تست را در دستگاه گلوکومتر قرار دهید. سپس آن را به قطره کوچکی از محلول تست به همان روشی که خون خود را آزمایش می کنید، آغشته نمایید. پس از یک شمارش معکوس، دستگاه به شما یک عدد نشان می دهد. معمولا در پشت نوار تست ها عددی در محدوده 120تا198 درج شده است. عدد نمایش داده شده، باید در همین بازه قرار داشته باشد. در غیر این صورت از نوارها استفاده نکنید بهترین زمان استفاده از محلول های تست دیابت، 3ماه پس از باز کردن درب آن است. خطاهای احتمالی اگر باتری ضعیف باشد، نماد باتری بر روی صفحه نمایش ظاهر می شود. در صورت تمام شدن باتری، علاوه بر این نماد، صدای بیپ شنیده شده ، سپس دستگاه خاموش می شود. اگر بعد از قرار دادن نوار تست، دستگاه روشن نشد، احتمال این وجود دارد که نوار به خوبی در درگاه ورودی دستگاه جای نگرفته باشد. در این صورت آن را خارج کرده و مجددا درون دستگاه قرار دهید. اگر بعد از قرار گرفتن نمونه خون بر روی نوار تست، آزمایش آغاز نشد یا اینکه بعد از مدتی از دستگاه صدای بیپ به گوش نرسید، ممکن است مقدار خون نمونه برداری شده کم باشد. در این صورت از نمونه بیشتری استفاده کنید. نماد E-1 : خطای دما. دستگاه را به محیط دیگری با دمای 104-50   درجه فارنهایت ببرید. 10دقیقه صبر کنید تا دمای دستگاه با دمای محیط سازگار شود. سپس تست قند خون را انجام دهید. نماد E-2 : نمونه خوانده شده یا نوار تست به درستی به کار برده نشده اند در این صورت مجددا با یک نوار تست جدید و اخذ نمونه خون بیشتر، آزمایش را تکرار کنید. نماد E-3 : طول نوار تست به کار برده شده بیش از اندازه استاندارد است. در این حالت نوار دیگری به کار ببرید. نماد E-4 : خطای اندازه گیری. بهتر است که برای رفع آن به نمایندگی یا افراد متخصص مراجعه شود. نماد E-5 : خطای نوار تست. نوار تست جدیدی به کار برده شود. نماد E-6 :نوار در حین تست، به سمت خارج کشیده شده است. در این مورد با یک نوار جدید، مجددا آزمایش را تکرار کنید. نماد E-8 : خطای حافظه. نتیجه در حافظه ثبت نشده است. آزمایش را تکرار کنید. نماد E-9 : خطای ارتباط. در این مورد مشکل را با نمایندگی در میان بگذارید.

تعیین توالی نزدیکترین بستگان بی‌مهره انسان

۱۳۹۲ پنج شنبه ۳۱ مرداد 11:18 | roya fazli

نظرات : 0

دانشمندان دانشگاه استنفورد موفق به تعیین توالی ژنوم یک موجود دریایی کوچک شده‌اند که جزء نزدیکترین بستگان بی‌مهره انسان است.    این پیشرفت می‌تواند شناسایی پایه ژنتیکی امکان بازسازی خارق‌العاده و ویژگی‌های ایمنی برخی حیوانات را فراهم ساخته که در آینده در پزشکی انسانی مورد استفاده قرار خواهند گرفت.   Botryllus schlosseri با سایر گروه خود در کنار هم قرار گرفته و در شکل مجموعه‌ای از حبابهای روانگردان روی سنگها و جلبکهای دریایی را می‌پوشانند.   این موجود می‌تواند بدون جفت‌گیری تولیدمثل کرده و همچنین تنها از یک رگ خونی می‌تواند کل بدن خود را بازسازی کند.   دانشمندان توانسته‌اند 580 میلیون جفت پایه دی‌ان‌ای این حیوان را تعیین توالی کنند. در مقایسه باید گفت که ژنوم انسان از بیش از سه میلیارد جفت پایه تشکیل شده است.   اگرچه محققان هنوز کل ژنوم را مطالعه نکرده‌اند اما توانسته‌اند شواهدی بدست بیاورند که بر اساس آن Botryllus یک مدل بی‌مهره مفید برای بررسی ژنتیک انسان بویژه برای تاکید بر تکامل سیستم ایمنی و بازسازی با واسطه سلولهای بنیادی است.   محققان ژنوم Botryllus را با ژنوم چندین مهره‌دار و بی‌مهره مقایسه کردند. آنها با تمرکز بر ژنهای مرتبط در بیماریهای مختلف انسان که بر مواردی مانند رشد قلب و چشم، بارداری و سرطان تاثیر می‌گذارند، موفق به شناسایی ژنهای همسان برای هر کدام در این موجود شدند که نسبت به سایر بی‌مهره‌های مورد استفاده در تحقیقات از شباهت بیشتری با انسان برخوردار است.   بررسی بیشتر بر ژنهای مرتبط با خون نشان داد که Botryllus احتمالا اولین بی‌مهره‌ای بوده که از رگهای خونی با الگوی مشابه سیستم گردش خون انسان برخوردار بوده و سلولهای خونی از میان رگها حرکت می‌کنند.   بررسی ژنوم این موجود همچنین می‌تواند منجر به پیشرفتهایی در پزشکی پیوندی شود. هنگامی که دو گروه Botryllus دور، با یکدیگر ارتباط پیدا می‌کردند، رگهای خونی خود را برای ساخت یک موجود جدید به هم متصل کرده یا یکدیگر را رد کرده و فردیتشان را حفظ می‌کردند.   هنگامی که رگهای خون بین دو گروه به شکل یک شبکه به هم پیوسته وصل می‌شوند، سلولهای بنیادی از هر گروه در دیگری گردش می‌کند.   سلولهای بنیادی با هم رقابت کرده و در بسیاری از موارد، سلولهای بنیادی یکی از زوجها برده و تمام بافتهای جدید یا جایگزین پرورش یافته از طریق این اتصال بر اساس کد ژنتیکی برنده ساخته می‌شوند.   همین فرآیند در انسانهایی که تحت پیوند آلوژنی قرار گرفته و بیمار از یک اهداکننده غیر همسان بافت یا سلول دریافت می‌کند، رخ می‌دهد.   این پژوهش در مجله eLIFE منتشر شده است.

چشم، کلید پیش‌بینی زودهنگام آلزایمر

۱۳۹۲ چهارشنبه ۳۰ مرداد 10:58 | roya fazli

نظرات : 0

  محققان آمریکایی با توسعه دو آزمایش جدید، امکان تشخیص زودهنگام نشانه‌های اولیه شکل‌گیری بیماری آلزایمر از طریق چشم را فراهم کردند.    متخصصان مغز و اعصاب معتقدند که ارتباطی بین حجم آمیلوئید در چشم و میلیوئید در مغز وجود دارد؛ پلاک های آمیلوئید، نشانگر کلیدی بیماری آلزایمر محسوب می‌شود.   پروفسور «کیت بلک» مدیر دپارتمان جراحی مغز و اعصاب مرکز پزشکی سینای در لس آنجلس تأکید می کند: مراحل اولیه شکل گیری نشانگرهای بیماری آلزایمر از جمله ایجاد پلاک های آمیلوئید در اغلب افراد مربوط به اوایل دهه 50 عمر است.   محققان با توسعه دو آزمایش شاخص آمیلوئید شبکیه توسط محققان شرکت NeuroVision و آزمایش Sapphire II توسط شرکت Cognoptix، شکل گیری نشانه های اولیه بیماری را از یک دهه قبل (از شروع بیماری) مورد بررسی قرار دادند.   این آزمایش غیر تهاجمی شبکیه می تواند ابزار تشخیصی دقیق محسوب شده و وجود پلاک های آمیلوئید را به عنوان نشانگر نخست شکل‌گیری بیماری آلزایمر از روی چشم مورد بررسی قرار دهد.   این دو آزمایش تشخیصی با اندازه‌گیری میزان فوتون‌ها، ذرات نور تابیده شده به داخل چشم، نشانه‌های نخست بیماری را پیش‌بینی می‌کنند.   با کمک این روش پزشکان در آینده نزدیک قادر خواهند بود خطر ابتلا به بیماری در 20 سال آینده یا شکل‌گیری اولیه بیماری را بموقع تشخیص دهند.

شمارش تعداد گلبول سفید در واحد حجم

۱۳۹۲ چهارشنبه ۳۰ مرداد 10:53 | roya fazli

نظرات : 0

شمارش گلبولهای سفید WBC مقدمه : این گلبولها در مغز استخوان، تیموس، گره های لنفاوی و طحال تولید می‌شوند گلبولهای سفید کلیه اجزای یک سلول جانوری را دارند و همه نوع فعالیتهای حیاتی را انجام می‌دهند. تعداد گلبولهای سفید در هر میلیمتر مکعب خون انسان در حدود هفت هزار است که در مقایسه با تعداد گلبولهای قرمز این مقدار بسیار کم است. گلبولهای سفید به دو گروه گرانولوسیت (دانه‌دار) و آگرانولوسیت (بدون دانه) تقسیم می‌کنند.  گرانولوسیتها هسته چند قسمتی و سیتو پلاسم آنها دانه‌دار است و 70 درصد از گلبولهای سفید خون را تشکیل می‌دهند. این گلبولها خاصیت بیگانه خواری دارند و به هنگام گردش در خون ، باکتریها و سایر مواد خارجی را با ایجاد پاهای کاذب و عمل فاگو سیتوزبه درون خود می‌کشند و آنها را هضم می‌کنند و از بین می‌برند. این گلبولها همچنین می‌توانند از میانسلولهای پوششی جدار مویرگها عبور کرده و وارد فضای بین سلولی شوند و این عمل سلولهای سفید را دیاپدز می‌گویند. گرانولوسیتها به سه گروه تقسیم می‌شوند. نوتروفیلها سلولهای کروی ، هسته دارای دو یا چهار لب پیوسته به هم توسط رشته‌های باریک است. 15 - 12 میکرومتر قطر دارند. و کار فاگوسیتوز (ریزه خواری) جانداران میکروسکوپی را انجام می‌دهند. بازوفیلها سلولهای کروی ، هسته با دو لب نامشخص و 12 - 10 میکرومتر قطر دارند. و هیستامین که باعث التهاب بافتها می‌شود و هپارین که جلوگیری از تشکیل لخته می‌کند را آزاد می‌سازند. ائوزینوفیلها سلولهای کروی ، هسته‌ها اغلب دو لب دارند، 12 - 10 میکرومتر قطر دارند و مواد شیمیایی که باعث کاهش التهاب می‌شود ترشح می‌کنند و به کرمهای انگلی معینی حمله می‌کنند.     آگرانولوسیتها هسته نسبتا درشت و سیتوپلاسم یکنواخت دارند و شامل لنفوسیتها و مونوسیتها هستند. لنفوسیتها   سلولهای کروی با هسته گرد ، سیتوپلاسم تشکیل حلقه باریک را در اطاف هسته می دهد 8 - 6 میکرومتر قطر دارند. لنفوسیتها در افراد بالغ حدود 25 درصد از گلبولهای سفید را تشکیل می‌دهند. و بیشتر در دستگاه لنفاوی یافت می‌شوند. لنفوسیتها دو نوعند : نوع B که در مغز استخوان تولید و بالغ می‌شوند. اما در گره‌های لنفاوی جای می‌گیرند و نوع T که پس از ساخته شدن در مغز استخوان در تیموس مراحل رشد و نمو خود را طی می‌کنند.   ظاهر لنفوسیتها T , B در زیر میکروسکوپ بهم شبیه است اما فاصله‌های آنها متفاوت است. سلولهای B آنتی کور (پادتن) ترشح می‌کنند. آنتی کورها ملکولهای پروتئینی و از نوع گلوبولینها هستند. سلولهای T بر خلاف سلولهای B در سطح فرد گیرنده‌های آنتی کور مانندی دارد که به کمک آنها به آنتی زن میکروبها می‌چسبند. بدین ترتیب سلولهای T متحرک هستند و خود به محل عفونت یافته می‌روند.   مونوسیتها سلولهای کروی یا نامنظم می‌باشند. هسته‌ها گرد یا کلیدی شکل و یا نعل اسبی شکلند. نسبت به لنفوسیتها ، سیتوپلاسم بیشتری دارند. 15 - 10 میکرومتر دارند. در خون به عنوان سلولهای فاگوسیت کننده عمل می‌کنند دستگاه گردش خون را ترک کرده و تبدیل به ماکروفازهامی‌شوند که باکتریها ، سلولهای مرده ، اجزای سلولی و بقایای درون بافتی را فاگوسیتوز می‌کنند در بدن بخصوص در کبد، طحال و گره های لنفاوی یافت می‌شود.   شمارش WBCها دو جزء دارد: یکی مقدار کلی گلبول‌های سفید در یک میلی‌لیتر خون و دوم شمارش جزء به جزء این سلول‌ها، چون گلبول‌ های سفید خون، پنج نوع مختلف دارند که کم و زیاد شدن هر کدام از این انواع، معنی خاص خود را خواهد داشت(تصویر پایین). مقادیر طبیعی در بزرگسالان و بچه‌های بالاتر از 2 سال مقدار گلبول‌سفید بین 7 تا 10 هزار در هر میلی‌لیتر خون طبیعی است. محدوده خطر  WBC کمتر از 2500 و بیشتر از 30000 نشان‌دهنده بیماری‌هایی هستند که می‌توانند گاهی خطرناک باشند.   چه چیزهایی باعث کاهش WBC می‌شود؟ لکوپنی یا کاهش گلبول‌سفید به مقادیر کمتر از 4 هزار گفته می‌شود که معمولا در اثر نارسایی مغز استخوان، مسمومیت دارویی ، عفونت بسیار زیاد، سوءتغذیه، بیماری‌های خودایمنی و ایدز به وجود می‌آید. در بسیاری از انواع نارسایی‌های مغز استخوان، مثلا بعد از شیمی‌درمانی،‌ رادیوتراپی و ... هم این مقدار کاهش می‌‌یابد. چه چیزهایی باعث افزایش WBC می‌شود؟ افزایش گلبول‌سفید، لکوسیتوز نام دارد و به مقادیر بالاتر از 10هزار گفته می‌شود که به طور معمول نشان‌دهنده عفونت، التهاب، تخریب بافت بدن، لوسمی یا سرطان خون است.  ضربه و جراحت، استرس و تب هم مقدار WBC را افزایش می‌دهد. نکته:  - عمل اصلی گلبو‌ل‌سفید مبارزه با عفونت و حذف عوامل خارجی و مزاحم از بدن است و در مواقع آلرژ‌ی‌ها هم این سلول‌ها مسئول بروز واکنش هستند. - تغییر هر کدام از انواع WBC معنی خاص خود را دارد و ممکن است نشان‌دهنده عفونت با میکروب (مثل باکتری یا ویروس) و یا حتی استرس باشد. - فعالیت شدید بدنی و ورزش سنگین هم برای مدتی باعث بالا رفتن تعداد WBC در خون می‌شود. بارداری و زایمان هم این مقدار را افزایش می‌دهند     مقدار طبیعی گلبول های سفید در بدن شخص سالم نوتروفیل 65%        بازوفیل  5/. – صفر %    ائوزینوفیل 1 – 3%    لنفوسیت 25%     مونوسیت  5-9%     لوازم مورد نیاز : 1-لام نئوبار (هموسیستو متر) 2- لامل    ۳- سمپلر 1000 و 50 4- لوله مویین     5- محلول مارکانو(برای از بین نردن گلبولهای قرمز ورقیق کردن خون )   6- میکروسکوپ    لام نئوبار یا توما: از دو مستطیل شفاف در وسط تشكیل شده است كه دارای درجه بندی برای شمارش گلبول سفید و قرمز است. هر مستطیل در زیر میكروسكوپ به صورت یك مربع ۳ میلیمتری كه به ۹ مربع ۱ میلیمتری تقسیم شده است مشاهده می شود. مربع هایی كه در چهارگوشه قرار دارند مسئول شمارش گلبول سفید می با شند و مربعی كه در وسط قرار دارد دارای تقسیم بندی ریزی است كه برای شمارش گلبول قرمز می باشد .   نحوه خون گیری : ورید بازو بهترین محل جهت نمونه گیری می باشد ، در صورتیکه به هر دلیل نتوان از ورید مذکور استفاده نمود میتوان از وریدهای پشت دست یامچ پا استفاده نمود ولی باید توجه داشته باشیم که استفاده از این وریدها همراه با درد بیشتری نسبت به وریدهای بازو می باشد . جهت نمونه گیری ، پس از مشخص نمودن ورید مورد نظرو بستن گارو با پنبه الکل محل را بخوبی استریل نمایید . سوزن را از جهتی که برش آن به سمت بالا باشد ، وارد رگ نمایید . پس ازگرفتن خون به مقدار کافی ، گارو را باز نموده وسوزن را خارج می نماییم ، سپس محل را باپنبه الکلی محکم فشار می دهیم تا خون بند آمده واز بروز عوارضی از قبیل کبود شدن جای سوزن جلوگیری شود باید سعی شود گارو بیش از یک دقیقه روی بازو بسته نشده باشد ، در غیر اینصورت 3- 2 درصد افزایش همو گلوبین ، هماتو کریت وشمارش گلبولهای قرمز را به دنبال خواهد داشت . سوزن را از سرنگ جدا نموده وسپس خون را به آرامی از دیواره لوله آزمایش درون لوله بریزید . در هنگام جدا نمودن سوزن از سرنگ احتیاط لازم را به عمل بیاورید که سوزن وارد دست شما نشود خون را از سرنگ به لوله CBCکه دارای ماده ی ضد انعقاد اتیلن دی آمین تترااستیک اسید یاEDTA میباشد انتقال میدهیم . باید توجه داشت مقدارEDTA   مصرفی باید متناسب با مقدار خون باشد وچنانچه بیش از اندازه مصرف شود ، آب گلبولها را جذب کرده وسبب چروکیدگی آنها می شود . افزایش EDTA بیش از 2 میلی گرم به ازای هر سی سی خون سبب کاهش قابل توجه هماتو کریت ودر نتیجه افزایش MCHC  می شود . چنانچه خون در EDTA بماند بتدریج تغییرات زیر در مورفو لوژی گلبولهای قرمز مشاهده می شود : الف- گلبولهای قرمز بتدریج متورم شده وحالت کروی پیدا می کنند . ب- در نوتروفیلها باگذشت زمان پل اتصال دهنده بین لوبها از بین می رود وگاهی تنها فقط یک لوب باقی می ما ند ، گرانولها محو شده و زمینه سیتوپلاسم نوتروفیل هابه رنگ صورتی در می آید ، که حتی ممکن است با گلبول قرمز هسته دار یا NRBC   اشتباه شود                                              ج- هسته لنفوسیتها  ومنو سیتها منشعب شده و بصورت برگ شبدری با واکئول های سیتوپلاسمی   همراه می شوند .  انجام آزمایش :   یک سی سی (1000 لاندا ) از محلول مارکانو را به کمک سکپلر 1000 در یک لوله آزمایش میریزیم. سپس با کمک سمپلر 50 مقدار 50 لاندا از محلول را اوت کرده و 50 لاندا از نمونه خون را به درون محلول منتقل میکنیم و محلول را هم میزنیم . لام نئوبار تمیز را روی میز صاف و تراز قرار میدهیم، لامل تمیز را روی لام قرار میدهیم سپس مقداری از محلول نمونه را توسط لوله مویین برداشته و چند قطره از محلول را به آرامی در بین لام و لامل هدایت میکنیم بطوریکه مخلوط خون و ماده رقیق کننده به منطقه شمارش نفوذ کند، اگر ماده به درون شیارها نفوذ کند باید لام را شسته خشک کرده مجدداً مورد استفاده قرار میدهیم.  چند دقیقه لام را ثابت میگذاریم تا سلولها بیحرکت شوند. لام را زیر میکروسکوپ قرار میدهیم با عدسی  10xمورد مطالعه قرار میدهیم و چهار مربع بزرگ واقع در چهار گوشه صفحه مدرج را شمارش میکنیم.     محاسبه تعداد گلبولهای سفید:  روش اول (محاسبه تعداد گلبولها در هر میلی متر مکعب نمونه ) :       هر ضلع مربع بزرگ ۱ میلیمتر است .لام و لامل را چنان دقیق وماهرانه ساخته اند بطوریکه وقتی لامل روی لام قرار میگیرد دقیقا ارتفاع(فاصله)لام تا لامل  ۰.۱ میلی متر می شود بنابراین حجم واقع دریک مربع بزرگ میشود یکدهم میلی مترمکعب.  چون گلبولها را در چهار مکعب مستطیل شمارش کرده ایم حجم چهارمکعب مستطیل میشود چهاردهم میلی متر مکعب. ضریب رقت ۲۰ است یعنی خون به نسبت یک به بیست رقیق میشود.  به عبارت دیگر ما گلبول های سفید خون رادرحجمی برابر با یک پنجاهم میلی متر مکعب حساب میکنیم در نتیجه واضح است باید تعداد کل گلبولهای شمارش شده در چهار مربع در عدد ۵۰ ضرب شود.  مثال: تعداد گلبولهای شمارش شده درچهار مربع بزرگ واقع در چهارگوشه ۱۸۵ عدد می باشد بنابراین تعداد کل گلبولهای سفید خون ۹۲۵۰ عدد در میلی مترمکعب میشود.    

شمارش تعداد پلاکت در واحد حجم

۱۳۹۲ چهارشنبه ۳۰ مرداد 10:51 | roya fazli

نظرات : 0

شمارش پلاکت خون به روش دستی PLT   مقدمه :   پلاکتها (Plackets) اجسام کروی یا بیضوی کوچکی به قطر ۴ - ۲ میکرونهستند که از قطعه قطعه شدن سیتوپلاسم سلولهای بزرگی به نام مگاکاریوسیت(Mega karyocytes) در مغز استخوان حاصل می‌شود، فاقد هسته‌اند. با وجود این در مهره داران پست سلولهای هسته داری به نام ترومبوسیت معادل پلاکت می‌باشد. پلاکتها را ترومبوسیت نیز می‌نامند. تعداد پلاکتها ۴۰۰ - ۲۰۰ هزار در هر میکرولیتر خون می‌باشد. و عمر آنها ۱۱ - ۸ روز می‌باشد. هر پلاکت توسط غشایی غنی از گلیلو پروتئین محصور شده و بررسیها بیانگر وجود آنتی ژنهای گروه‌های خونی ABO در غشای پلاکتها می‌باشد. کار اصلی پلاکت جلوگیری از خونریزی است. که این عمل با چسبیدن پلاکتها به همدیگر و محل آسیب دیده رگ و ترشح مواد دخیل در انعقاد انجام می‌گیرد. تحریک پلاکتها در محل آسیب عروقی باعث ترشح ADP می‌گردد که ADP چسبیده به سطح پلاکت موجب چسبیدن پلاکتها بهم و تشکیل توده پلاکتی را می‌کند که به صورت درزگیر عمل کرده و از ادامه خونریزی جلوگیری می‌کند. هم‌زمان با ترشح ADP ، سروتونین و ترومبوبلاستین پلاکتی نیز ترشح می‌گردد. که اولی باعث انقباض رگها و دومی باعث تبدیل پروترومبین به ترومبین می‌شود. ترومبین ، فیبرینوژن محلول پلاسما را به فیبرین غیر محلول تبدیل می‌نماید که سلولهای خونی در لابه‌لای توری ظریف حاصل از فیبرین گرفتار شده و لخته تشکیل می‌گردد   وسایل آزمایش : نمونه خون - ملانژور قرمز - مکنده پلاستیکی - محلول اگزالات آمونیوم یک درصد( در مواردی که مشکوک  به ترمبوسایتوپنی هستیم از ریس اکر با رقت یک بیستم استفاده میشود چون در این موارد اگزالات  جواب نمیدهد ) - دستگاه SHAKAER - لام هماسیتومتر - میکروسکوپ نوری - پنبه و الکل روش کار : ابتدا ملانژور را وارد نمونه خون کرده و تا یک خون را به وسیله مکنده در پیپت بالا میکشیم سپس تا 101 محلول اگزالات امونیوم را بالا میکشیم . در این حالت رقت 100/1 میشود. 10 دقیقه داخل SHAKER میگذاریم تا خون و محلول با هم مخلوط شوند .سپس 5-4 قطره اول را دور ریخته . لامل سنگی را روی لام نئوبار قرار داده و یک قطره نمونه بین لام و لامل سنگی میریزیم . لام را در پتری دیش (جایی که محیط کشت باکتری است ) میگذاریم . یک گاز یا پنبه را مرطوب کرده و در کنار لام داخل پتری دیش قرار میدهیم . سپس درش را میبندیم . دلیل قرار دادن گاز مرطوب این است که پلاکتها زیر لامل سنگی خشک نشود و به هم نچسبند . 25-10 دقیقه به همان حالت میگذاریم تا پلاکتها نشست پیدا کنند و فیکس شود. سپس لام را زیر میکروسکوپ بررسی میکنیم و با عدسی x10 محل شمارش را تعیین میکنیم . سپس با عدسی x40 شمارش را انجام میدهیم . پلاکتها زیر میکروسکوپ درخشش خاصی دارند. نتیجه : تعداد شمارش شده را در 100 که ضریب رقت است ضرب میکنیم و تقسیم بر 004/0 که حجم هر مربع است و تقسیم بر تعداد مربع شمارش شده میکنیم. بحث : بطور نرمال بین 150000 تا 400000 پلاکت در خون وجود دارد. کمتر از 150000 را ترمبوسایتوپنی و بیشتر از 400000 را ترمبوسیتوز میگویند. ترمبوسایتوپنی در بیماران مبتلا به سندرم نادر برناردسولیر و در بیماران مبتلا به سندرم های میلوفیتزی  یا میلوپرولیفراتیو افزایش می یابد.

شمارش تعداد گلبول قرمز در واحد حجم

۱۳۹۲ چهارشنبه ۳۰ مرداد 10:50 | roya fazli

نظرات : 0

شمارش گلبولهای قرمز برای تعیین تعداد جمعیت سلولی از روش شمارش میکروسکوپی توسط میکروسکوپ نوری استفاده می شود. شمارش می تواند شامل شمارش اجسام میکروسکوپی یک جمعیت سلولی مثل جمعیت باکتریایی یا جمعیت مخمری یا سلول های قرمز یا جمعیت رشد جلبکها باشد. کاربرد دیگر این روش، اندازه گیری میزان رشد یک سوسپانسیون یا جمعیت سلولی می باشد. هم چنین برای شمارش گلبول های خونی در واحد سطح و حجم از این روش استفاده می شود. به دلیل این که شمارش یک روش آماری و تصادفی است، آن قدر باید انجام شود و میانگین گرفته شود تا نتیجه نهایی اعلام شود. در این روش نمونه مورد شمارش ابتدا باید با رقت مناسب در محلول رقیق کننده مناسب تهیه شود. محلول رقیق کننده حتما باید متناسب با شرایط نمونه تهیه گردد که می تواند محلول نمکی ایزوتونیک، یک مایع تثبیت کننده، محیط کشت مناسب، گلوکز استریل و... باشد که شرایط طبیعی نمونه را حفظ کند و نمونه دچار آسیب، تغییر شیمیایی، به هم چسبندگی و... نگردد. منظور از این آزمایش، شمارش تعداد گلبول های قرمز(Red Blood Cell) یا اریتروسیت های موجود در هر میلی متر مکعب خون و بررسی تغییرات در تعداد آن ها است. این آزمایش، قسمتی از آزمایش CBC: Complete Blood Count می باشد. لام مخصوص: برای اندازه گیری تعداد نمونه در واحد حجم احتیاج به وسیله یا لامی است که حجم مشخصی را برای شمارش در اختیار آزمایش کننده قرار دهد. در این آزمایش از لام هموسیتومتر استفاده می گردد.لام های مخصوص شمارش گلبول های خون انواع مختلفی دارند مانند لام توما، نئوبار، اسپنسر، تورک و ... که توسط کارخانه های مختلف عرضه می شوند ولی لام هموسیتومتری که از همه دقیق تر و بهتر است، لام نئوبار می باشد. لام هموسیتومتر صفحه شیشه ای نسبتا ضخیمی است که سطح آن توسط شیارهایی به چند قسمت تقسیم می شود به طوری که دو شیار کناری و یک شیار وسط شکلی شبیه H را می سازند. در وسط دو مستطیل میانی دو بخش براق و آیینه مانند دیده می شود که دو صفحه مشبک مانند(+) را پوشش می دهند. دو صفحه مشبک مانند در بالا و پایین لام تکرار شده و مشابه می باشند. بدین ترتیب با یک بار تهیه لام، شما دوبار قادر هستید که نمونه ها را به طور تصادفی مورد شمارش قرار داده و میانگین تصادفی دو بار شمارش را به صورت عدد نهایی گزارش کنید. بخش مدرج از تعداد زیادی خطوط موازی جهت شمارش تشکیل شده است. در هر کدام از این صفحات 9 مربع بزرگ به ابعاد یک میلی متر در یک میلی متر وجود دارد. مربع میانی خود به 25 مربع متوسط و هر مربع متوسط نیز به 16 مربع کوچک تقسیم شده است( هر 16 مربعی توسط خطوط مضاعف محصور شده است.) به عبارتی مربع بزرگ به 400 مربع کوچک تقسیم شده است. زمانی که لامل روی لام قرار گیرد، ارتفاع هر صفحه مدرج تا لامل 0/1 میلی متر خواهد بود. پس حجم ایجاد شده در این فضا 0/1میلی متر مکعب می باشد. در چهار گوشه صلیب مدرج، چهار مربع دیگر به ابعاد یک میلی متر در یک میلی متر به چشم می خورد که تقسیمات آن با مربع بزرگ میانی متفاوت است. پس هریک از اضلاع این مربع ها به چهار بخش تقسیم شده است، یعنی هر مربع کناری، 16 مربع کوچکتر را تشکیل می دهد که این مربع ها برای شمارش گلبول های سفید (که تعداد آن ها از گلبول های قرمز کمتر است) به کار می روند. لام هموسیتومتر توما مانند لام هموسیتومتر نئوبار است با این تفاوت که چهار مربع کناری را ندارد و فقط دارای مربع مرکزی مخصوص شمارش گلبول های قرمز می باشد.    پیپت ملانژور مخصوص شمارش گلبول های قرمز: هر پیپت دارای یک قسمت حباب مانند و یک قسمت موئینه می باشد. روی این پیپت سه عدد 0/5، 1 و 101 به ترتیب نوشته شده است به طوری که دو عدد 0/5 و 1 در زیر حباب و 101 در بالای حباب قرار دارند. در داخل حباب یک گرانول قرمز رنگ برای مخلوط کردن خون با مایع رقیق کننده وجود دارد. این ملانژور می تواند خون را به نسبت 1 به 200 رقیق کند( اگر تا عدد 1 خون و سپس تا عدد 101 محلول رقیق کننده وارد پیپت شود، خون به میزان صد برابر رقیق شده است و در صورتی که تا عدد 0/5 خون و سپس تا عدد 101 محلول رقیق کننده وارد شود، خون به میزان 200 برابر رقیق شده است.).    پیپت ملانژور مخصوص شمارش گلبول های سفید: دارای سه عدد 0/5، 1 و 11 می باشد که دو عدد 0/5 و 1 در زیر حباب و 11 در بالای حباب قرار دارند. داخل حباب یک گرانول سفید رنگ برای مخلوط شدن خون با محلول رقیق کننده وجود دارد. این ملانژور می تواند خون را به نسبت 1 به 20 رقیق نماید (اگر تا عدد 1 خون و تا 11 رقیق کننده وارد شود، خون 10 برابر رقیق شده است و اگر تا عدد 0/5 خون و تا 11 رقیق کننده وارد شود، خون به میزان 20 برابر رقیق خواهد شد.). لوله لاستیکی تورنیکت: جهت مکیدن خون و محلول رقیق کننده به درون ملانژور استفاده می شود. این لوله 25-12 سانتی متر طول دارد تا در هنگام کشیدن خون و محلول، چشم قادر به دیدن درجات باشد. از طرفی جدار لوله پلاستیکی باید از جنسی مقاوم باشد تا در هنگام مکش خون روی هم نخوابد. محلول رقیق کننده: می تواند محلول هایم (محلول ایزوتونیک) یا سالین 2 درصد باشد. برای تهیه سالین 2 درصد می توان 2 گرم نمک طعام را در 100 میلی لیتر آب حل نمود. این محلول نسبت به محلول داخل سلولی هیپرتونیک است. علت استفاده از محلول رقیق کننده، زیاد بودن تعداد گلبول های قرمز و عدم توانایی در شمارش آنها می باشد، پس باید آن ها را رقیق کرد. هرچه تراکم بیشتر باشد، رقت نیز باید بیشتر گردد. پس بهتر است در شمارش گلبول های قرمز از رقت 200 استفاده شود. مواد و وسایل مورد نیاز: میکروسکوپ، لام هموسیتومتر، لامل سنگی، ملانژور مخصوص شمارش گلبول های قرمز، تورنیکت، پنبه، الکل، لانست، محلول رقیق کننده. روش انجام آزمایش: مقداری از محلول را در بشر کوچکی می ریزیم زیرا بعد از آزمایش دور ریخته می شود. از خون ضد انعقاد دار یا خون گرفته شده توسط لانست استفاده می کنیم. لانست زدن را با یک ضربه سریع و محکم روی انگشت ضد عفونی شده با الکل (خشک شده) انجام داده و خراش مناسب را ایجاد می کنیم. نوک پیپت ملانژور را با زاویه 45 درجه در قطره خون قرار داده و توسط تورنیکت خون را تا علامت 0/5 به درون پیپت می کشیم. می توانیم پیپت را با پایین تر نگه داشتن آن از حالت افقی و توسط نیروی کشش زمین نیز پر کنیم. اگر خون بالاتر از خط مورد نظر قرار گرفت، با قرار دادن پنبه ای در دهانه پیپت اضافی آن را خارج می کنیم. دقت شود که نوک پیپت از روی قطره خون روی انگشت خارج نشود تا حباب هوا وارد پیپت نگردد. در صورت ورود هوا در پیپت دمیده و خون را خارج و عملیات را مجددا تکرار می کنیم. هم چنین از فشار دادن موضع جلوگیری می کنیم زیرا سبب خروج آب میان بافتی و رقیق شدن خون می شود. سپس اطراف پیپت را تمیز نموده و آن را وارد ظرف حاوی محلول رقیق کننده کرده و تا علامت 101 پیپت را پر می کنیم. رقیق کردن خون باید به سرعت انجام شود، در غیر این صورت خون در پیپت لخته خواهد شد. پس از مخلوط شدن خون با محلول رقیق کننده، دیگر خطر انعقاد وجود ندارد. تورنیکت را از ملانژور جدا نموده و ملانژور را به مدت 3-2 دقیقه در دستگاه تکان دهنده ملانژور یا شیکر مخصوص آن قرار می دهیم. در صورت نبود این دستگاه، با دو انگشت شست و سبابه دو انتهای ملانژور را گرفته و 5 دقیقه تکان می دهیم تا خون به خوبی با محلول رقیق کننده در حباب مخلوط شود. سپس تورنیکت را مجددا وصل نموده و ملانژور را افقی روی میز قرار می دهیم. لامل را روی لام هموسیتومتر قرار داده و عدسی 40 را روی مربع 25 تایی متوسط تنظیم می نماییم. با دمیدن، 4-3 قطره از محتویات ملانژور را دور ریخته (زیرا لوله باریک ملانژور فقط حاوی محلول رقیق کننده است.) و قطره پنجم را به حدفاصل لام و لامل تماس می دهیم. طبق خاصیت موئینگی مایع رقیق شده بین لام و لامل پخش می شود(در صورت لزوم لامل را کمی از دو طرف در محل تکیه گاه فشار داده تا اگر مایع اضافی زیر لامل است به شیارهای دوطرف بریزد و یا اگر دارای حباب هوا است، حباب از محوطه خارج شود.).   پس از قرار دادن قطره پنجم کمی صبر می کنیم تا گلبول ها بی حرکت شوند و با تغییر فاز میکروسکوپ، گلبول ها را به صورت واضح می یابیم. گلبول های موجود در چهار خانه کناری و یک خانه وسطی از 25 خانه مربع متوسط را می شماریم. برای جلوگیری از شمارش تکراری، گلبول های موجود بر روی خطوط سه گانه سمت چپ و بالا را شمرده و هم چنین گلبول های موجود در 16 خانه کوچک را به طریق زیکزاکی می شماریم.     از دو روش می توان تعداد گلبول های قرمز را محاسبه نمود. روش اول: تعداد گلبول های قرمز شمرده شده در 5 خانه متوسط را با هم جمع و در عدد 10000 ضرب می کنیم. پس تعداد گلبول ها در هر میلی متر مکعب خون شخص بدست می آید. N= N1+N2+N3+N4+N5 X=10000 × N روش محاسبه ضریب 10000: اگر تعداد گلبول های قرمز در 5 مربع وسط یا به عبارتی در 80 مربع کوچک(16×5) را A فرض کنیم، روابط زیر بدست می آید: میانگین تعداد گلبول های قرمز در یک مربع کوچک                                             A/80=B تعداد گلبول های قرمز در 400 مربع کوچک( در حجم 0/1 میلی متر مکعب)         C= B × 400  تعداد گلبول های قرمز در یک میلی متر مکعب خون رقیق شده                           D= C × 10 تعداد گلبول های قرمز در یک میلی متر مکعب خون                                                    E= D × 200 با شناخت این راه محاسبه می توان به همان نتیجه رسید: E= A × 10000 روش دوم: می توان میانگین تعداد گلبول های قرمز شمرده شده در 5 مربع متوسط را بدست آورد و آن را N نامید.  سپس تعداد گلبول های قرمز را از رابطه زیر بدست می آوریم: تعداد گلبول های قرمز در یک میلی متر مکعب خون= N×200×10×25 200 ضریب رقت، 10 ضریب حجم و 25 ضریب شمارش می باشد. در صورتی که تعداد گلبول های قرمز بیشتر از مقدار طبیعی باشد، فرد مبتلا به پلی سیتمی و در صورتی که تعداد گلبول های قرمز کمتر از مقدار طبیعی باشد، فرد مبتلا به آنمی است ( در لوسمی تعداد گلبول های قرمز کمتر از مقدار طبیعی می باشد.) در پایان آزمایش، پس از تخلیه محتویات باقی مانده در پیپت، آن را با آب شستشو می دهیم. سپس با ورود و خروج الکل، آب باقی مانده در پیپت را خارج می کنیم و در نهایت پیپت را با استون یا مواد مشابه آن شستشو داده تا الکل را خارج نماید. سپس لوله ها را توسط هوای فشرده یا مکیدن هوا از داخل آن خشک می کنیم. در صورتی که ملانژور خشک شده باشد، گرانول به کناره های حباب نخواهد چسبید. در آزمایشگاه هرگز لام هموسیتومتر را با الکل یا اتر شستشو ننمایید. لام را با آب مقطر و یک پارچه کتانی جاذب رطوبت و بدون پرز تمیز نمایید.

ميكروسكوپ و طرز كار آن

۱۳۹۲ سه شنبه ۲۹ مرداد 13:1 | roya fazli

نظرات : 0

 هدف  آشنايي با ميكروسكوپ و طرز كار آن در بررسيهاي ميكروسكوبي . ميكروسكوپ دستگاهي است كه براي ديدن اشياء بسيار ريز بكار مي رود. ميكروسكوپ از سه قسمت تشكيل شده است: 1- لوله      2- دسته       3- پايه                              لوله ميكروسكوپ حامل دستگاههاي ويژه ديدن است كه توسط دو پيچ يكي بزرگ بنام ماكرومتر و ديگري كوچك بنام ميكرومتر. حركت بطئي لوله با كمك پيچ ميكرومتريك كه يكي از حساسترين قسمتهاي ميكروسكوپ است انجام مي گيرد. در قسمت پايين لوله صفحه مدوري بنام رولور وجود دارد كه در حول محوري مي گردد و بر روي آن عدسيهاي چشمي مختلف نصب شده اند كه به ترتيب مي توانند در مقابل لوله ميكروسكوپ قرار گيرند. لوله از عدسيهاي چشمي و عدسيهاي شيئي تشكيل شده است. اوكولر از دو عدسي كه در دو طرف آن قرار گرفته اند تشكيل شده است و بر حسب قدرت درشت نمايي داراي درجات مختلف ميباشد. در وسط لوله اوكولر سوراخي است بنام ديافراگم اوكولر كه جهت قرار دادن ميكرومتر اوكولر است. عدسيهاي شيئي از يك سري عدسيهاي مختلف تشكيل شده است كه درون لوله اي قرار گرفته اند. نمرات پايين را عدسيهاي خشك و نمرات بالا را عدسيهاي ايمرسيون مي نامند كه براي ديدن اشياء خيلي ريز بكار مي روند و لازم است از آنها در محيطي با انديس رفراكسيون معيين استفاده كرد. اين محيطها محتوي آب و روغن سدر مي باشند كه روغن سدر متداول بوده و داراي انديس رفراكسيون 52/1 مي باشد. بعضي از ميكروسكوپها بجاي يك اوكولر داراي دو اوكولر مي باشند كه آنها را ميكروسكوپ دو چشمي مي گويند. پايه به دسته متصل مي شود و در بعضي از ميكروسكوپها به شكل نعل اسبي است.دسته روي پايه بطور عمودي قرار گرفته و در داخل آن در سمت پايين دستگاههاي تنظيم كننده نور يا آيينه نصب شده است كه آيينه متحرك بوده و يك طرف آن مسطح و طرف ديگر آن مقعر است. دستگاه تنظيم كننده نور يا كوندانسور داراي مدلهاي مختلفي است كه از چند عدسي تشكيل شده و مي تواند تمام نورهاييرا كه از  آيينه منعكس مي شوند روي نمونه آزمايشي جمع كند. در زير اين دستگاه ديافراگم قرار دارد كه شبيه ديافراگم دوربين بوده و براي تنظيم نور بكار مي رود. صفحه ميكروسكوپ معمولا به رنگ سياه و به شكل مربع يا گرد بوده و وسط آن داراي سوراخي است كه نمونه هاي مورد آزمايش  را روي آن قرار مي دهند. اين صفحه ممكن است ثابت يا متحرك باشد.   طرز كار با ميكروسكوپ هنگام استفاده از ميكروسكوپ ابتدا با پارچه نرم يا در صورت امكان با Lens paper  تمام عدسيها را پاك ميكنند و سپس دستگاه را روي ميز ثابتي قرار مي دهند و سپس با نور طبيعي يا مصنوعي آنرا روشن مي نمايند. براي استفاده از نور طبيعي كافيست كه ميكروسكوپ را در مقابل پنجره آزمايشگاه گذاشته و آيينه را در يك جهت مناسب كه دسته اي از نور را  بتواند به شيئي بفرستد قرار مي دهند. موقعيكه از عدسيهاي شيئي( اوبژكتيوها) خشك استفاده مي شود طرف مقعر آيينه را در مقابل نور قرار مي دهند. علاوه بر  اينها  لازمست سوراخ ديافراگم را تغيير داد. موقع استفاده از ابژكتيوهاي خشك ممكن است كندانسور را پايين كشيد ولي  موقع  استفاده  از ايمرسيون لازم است كندانسور كاملا در سطح تحتاني شيئي مورد آزمايش قرار گيرد. هنگام  كار با ابژكتيو ايمرسيون يك قطره روغن سدر را روي لامي كه نمونه را پوشانيده قرار مي دهند. سپس ايمرسيون را با تماس با روغن سدر پايين مي آورند. براي ميزان كردن ميكروسكوپ، عدسي شيئي را با پيچ ماكرومتر تا نزديكي لازم پايين آورده بعد چشم را روي اوكولر گذاشته سپس با پيچ بزرگ لوله را آنقدر پايين مي آورند تا نمونه ديده شود. بعد ميزان كردن را با پيچ ميكرومتر كامل مي كنند. در صورت لزوم با حركت دادن رولور ميتوان ابژكتيوها را بدون اينكه ميزان ميكروسكوپ  بطور محسوسي تغيير كند عوض كرد. در ميزان نمودن ميكروسكوپ آسانتر اين است كه ابتدا با ابژكتيوهاي كوچك(ضعيف)  ميزان نموده و نقاط قابل اهميت را با حركت دادن صفحه پلاتين با لام پيدا كرد و با گيره هاي صفحه ميكروسكوپ ثابت  نگهداشت (در بسياري از ميكروسكوپها بوسيله يادداشت كردن شماره هاي روي خط كشهاي مدرج كنار صفحه پلاتين اين  كار را ميتوان انجام داد) سپس با ابژكتيوهاي قوي آنرا مطالعه كرد. در تمام مدت آزمايش دست نبايد پيچ ميكرومتر را رها كند. بعد از اتمام مطالعه ميكروسكوپي لوله را بالا آورده نمونه را برداشته  و صفحه ميكروسكوپ و عدسيها را پاك مي كنند. اگر ابژكتيو ايمرسيون بكار برده شود لازمست به آرامي و با كمي كلروفرم آن را پاك كرد. ميكروسكوپ و انواع آن ميكروسكوپ يكي از وسايل آزمايشگاهي اصلي در آزمايشگاه گياه شناسي است . كه در اينجا انواع آن را مورد بحث و بررسي قرار داده و طرز كار با ميكروسكوپ نوري معمولي را به تفصيل ارائه مينمائيم . ميكروسكوپهاي مختلف داراي بزرگنمائي هاي متفاوتي ميباشند كه عموماً با وجود عدسيهاي گوناگون، تصوير نمونه مورد نظر چند برابر ميشود . اصول كلي در تمامي انواع ميكروسكوپها براساس عبور نور با طول موجهاي متفاوت از چندين عــدسي محدب ميباشد كه هرچقدر طول موج نور بكار رفته در ميكروسكوپ مزبور كوتاهتر باشد قدرت تفكيك و يا جــداكنندگي آن ميكروسكوپ بيشتر است . براي مثال قدرت تفكيك چشم انسان 1/0 ميليمتر ميباشد و ميكروسكوپ نوري معمولي 24/0 ميكرون .   1 -  ميكروسكوپ نوري ( Light Microscope   ) منبع نور در اين ميكروسكوپ نور مرئي ميباشد و با عبور از چندين عدسي محدب كه در آن تعبيه شده است و نيز يك منشور كه مسير نور را تغيير ميدهد ( قدرت تفكيك 24/0 ميكرون ) . 2 – ميكروسكوپ ماوراء بنفش ( Ultra Violet Microscope ) ميكروسكوپ ماوراء بنفش يا ميكروسكوپ U.V.  كه منبع تغذيه نور ، اشعه U.V. ميباشد. نسبت به ميكروسكوپ نوري معمولي قدرت تفكيك بالاتري داشته چراكه اشعه ماوراء بنفش طول موج كوتاهتري نسبت به نور مرئي دارد . عدسي شيئي بكار رفته در اين ميكروسكوپ از جنس كوارتز ميباشد. بدليل مضر بودن اشعه ماوراء بنفش براي چشم انسان، از تصوير شيء عكسبرداري شده و سپس بر روي صفحه مانيتور قابل مشاهده است ( قدرت تفكيك 600 آنگستروم ).  3 – ميكروسكوپ فلورسنس (Fluorescence Microscope ) بطوركلي مواد از لحاظ خاصيت فلورسانس دو نوعند : - فلورسانس اوليه كه اين مواد ذاتاٌ خاصيت فلورسانس دارند يعني از خود نور ساطع ميكنند مثل ويتامينها و رنگها . - فلورسانس ثانويه كه از خود خاصيت فلورسانسي نداشته و با رنگ آميزي و معرفهاي گوناگون از قبيل سولفات بربرين و نارنجي آكريدين خاصيت فلورسانسي را به آنها القاء ميكنيم.  منبع تغذيه نور در اين ميكروسكوپ اشعه U.V. ميباشد. در اينجا نيز از تصوير شيء عكسبرداري شده كه بر روي صفحه مانيتور قابل مشاهده است  4 –  ميكروسكوپ زمينه سياه ( Dark Field Microscope ) منبع تغذيه نور در اين نوع ميكروسكوپ نور مرئي ميباشد و با ايجاد انكسار نور توسط آئينه هاي محدب و مقعر شيء يا نمونه مورد بررسي، شفاف و نوراني در زمينه سياه ديده ميشود. 5 -  ميكروسكوپ اختلاف فاز ( Phase Contrast Microscope ) منبع تغذيه نور در اين نوع ميكروسكوپ نور مرئي ميباشد و براي بررسي بافتها يا نمونه هايي كه اختلاف انكساري نوري كمي دارند مورد استفاده قرار ميگيرد بدين منظور صفحه سوراخ داري به نام پلاك فاز در كندانسور تعبيه ميشود . 6 -  ميكروسكوپ الكتروني ( Electron Microscope ) پيشرفته ترين ميكروسكوپ قرن حاضر، با قدرت تفكيك 2 آنگستروم است. در اين ميكروسكوپ با عبور پرتوهاي الكتروني ساطع شده از رشته سيمي تنگستن با طول موج بسيار پائين از عدسي هاي متعدد كه در نهايت بر روي يك صفحه فلورسنت يا صفحه مانيتور، عكسبرداري صورت گرفته و تصوير شيء قابل مشاهده ميباشد.   اجزاي ميكروسكوپ نوري        1- اجزاي نوري : اجزاي نوري عمدتاً مشتمل بر منبع تغذيه نور و قطعات مرتبط با آن ميباشد ، از قبيل لامپ با ولتاژ 20 وات ، فيلتر تصحيح نور و كندانسور كه كندانسور مشمل بر پنج قطعه است كه نور را تصحيح كرده و بر روي نمونه يا شيء مورد بررسي متمركز ميكند: 1 – فيلتر رنگي ( تصحيح نور )                     2 – ديافراگم كه حجم نور را تنظيم ميكند 3 – دو عدد عدسي محدب        4 – پيچ نگهدارنده كندانسور       5 - پيچ تنظيم ديافراگم        2 – اجزاي مكانيكي : 1 – پايه ( Base ) : كليه قطعات ميكروسكوپ بر روي پايه مستقر ميباشد . در برخي از مدلهاي ميكروسكوپ نوري منبع نور ، فيوز و كابل برق در پايه تعبيه ميگردد . 2 – دسته ( Handle ) : جهت حمل و نقل ميكروسكوپ از دسته استفاده ميشود . نكته قابل توجه آنكه به هنگام جابجايي ميكروسكوپ آن را روي ميز كار نمي كشيم . 3 – لوله ميكروسكوپ  ( Barrel ): مشتمل بر عدسي شيئي ( Ocular lens ) و عدسي چشمي (Objective lens) كه با بزرگنــمائي هاي مختلف طراحي مي شوند. عــدسي شيـئي داراي بزرگنمائي هاي X4 ، X10 ،X40 ، X60 و X100 و عدسي چشمي داراي بزرگنمائي هاي X10 ، X15 ، X18 ميباشد كه بسته به نوع ميكروسكوپ متفاوت است. عدسي شيئي معمولاً از چندين عدسي محدب كه در آن تعبيه شده است تشكيل ميگردد. 4 -  صفحه گردان يا متحرك ( Revolver ) : عدسيهاي شيئي بر روي اين صفحه قرار ميگيرند و با چرخاندن آن موقعيت عدسيهاي شيئي تغيير ميكند. 5 -  پيچ حركات تند ( Macrometrique ) : اين پيچ بر روي دسته تعبيه شده است و باعث ميگردد كه صفحه پلاتين با سرعت بيشتري در جهت عمودي جابجا شود. 6 – پيچ حركات كند ( Micrometrique ) : اين پيچ بر روي پيچ حركات تند قرار داد و صفحه پلاتين را در جهت عمودي و درحد ميكرون جابجا ميكند . 7 – صفحه پلاتين ( Platine plate )  : صفحه اي است كه نمونه مورد نظر روي آن قرار ميگيرد و در جهت طول و عرض داراي دو خط كش مدرج ميباشد كه جهت ثبت و يادداشت مكان يك نمونه خاص بكار ميرود . 8 – پيچ طول و عرض : اين پيچ زير صفحه پلاتين قرار دارد كه آن را در جهت طول و عرض جابجا ميكند . بزرگنمائي يك ميكروسكوپ حاصل ضرب بزرگنمائي عدسي شيئي در بزرگنمائي عدسي چشمي ميباشد .         

ميكروسكوپ و طرز كار آن

۱۳۹۲ سه شنبه ۲۹ مرداد 13:1 | roya fazli

نظرات : 0

 هدف  آشنايي با ميكروسكوپ و طرز كار آن در بررسيهاي ميكروسكوبي . ميكروسكوپ دستگاهي است كه براي ديدن اشياء بسيار ريز بكار مي رود. ميكروسكوپ از سه قسمت تشكيل شده است: 1- لوله      2- دسته       3- پايه                              لوله ميكروسكوپ حامل دستگاههاي ويژه ديدن است كه توسط دو پيچ يكي بزرگ بنام ماكرومتر و ديگري كوچك بنام ميكرومتر. حركت بطئي لوله با كمك پيچ ميكرومتريك كه يكي از حساسترين قسمتهاي ميكروسكوپ است انجام مي گيرد. در قسمت پايين لوله صفحه مدوري بنام رولور وجود دارد كه در حول محوري مي گردد و بر روي آن عدسيهاي چشمي مختلف نصب شده اند كه به ترتيب مي توانند در مقابل لوله ميكروسكوپ قرار گيرند. لوله از عدسيهاي چشمي و عدسيهاي شيئي تشكيل شده است. اوكولر از دو عدسي كه در دو طرف آن قرار گرفته اند تشكيل شده است و بر حسب قدرت درشت نمايي داراي درجات مختلف ميباشد. در وسط لوله اوكولر سوراخي است بنام ديافراگم اوكولر كه جهت قرار دادن ميكرومتر اوكولر است. عدسيهاي شيئي از يك سري عدسيهاي مختلف تشكيل شده است كه درون لوله اي قرار گرفته اند. نمرات پايين را عدسيهاي خشك و نمرات بالا را عدسيهاي ايمرسيون مي نامند كه براي ديدن اشياء خيلي ريز بكار مي روند و لازم است از آنها در محيطي با انديس رفراكسيون معيين استفاده كرد. اين محيطها محتوي آب و روغن سدر مي باشند كه روغن سدر متداول بوده و داراي انديس رفراكسيون 52/1 مي باشد. بعضي از ميكروسكوپها بجاي يك اوكولر داراي دو اوكولر مي باشند كه آنها را ميكروسكوپ دو چشمي مي گويند. پايه به دسته متصل مي شود و در بعضي از ميكروسكوپها به شكل نعل اسبي است.دسته روي پايه بطور عمودي قرار گرفته و در داخل آن در سمت پايين دستگاههاي تنظيم كننده نور يا آيينه نصب شده است كه آيينه متحرك بوده و يك طرف آن مسطح و طرف ديگر آن مقعر است. دستگاه تنظيم كننده نور يا كوندانسور داراي مدلهاي مختلفي است كه از چند عدسي تشكيل شده و مي تواند تمام نورهاييرا كه از  آيينه منعكس مي شوند روي نمونه آزمايشي جمع كند. در زير اين دستگاه ديافراگم قرار دارد كه شبيه ديافراگم دوربين بوده و براي تنظيم نور بكار مي رود. صفحه ميكروسكوپ معمولا به رنگ سياه و به شكل مربع يا گرد بوده و وسط آن داراي سوراخي است كه نمونه هاي مورد آزمايش  را روي آن قرار مي دهند. اين صفحه ممكن است ثابت يا متحرك باشد.   طرز كار با ميكروسكوپ هنگام استفاده از ميكروسكوپ ابتدا با پارچه نرم يا در صورت امكان با Lens paper  تمام عدسيها را پاك ميكنند و سپس دستگاه را روي ميز ثابتي قرار مي دهند و سپس با نور طبيعي يا مصنوعي آنرا روشن مي نمايند. براي استفاده از نور طبيعي كافيست كه ميكروسكوپ را در مقابل پنجره آزمايشگاه گذاشته و آيينه را در يك جهت مناسب كه دسته اي از نور را  بتواند به شيئي بفرستد قرار مي دهند. موقعيكه از عدسيهاي شيئي( اوبژكتيوها) خشك استفاده مي شود طرف مقعر آيينه را در مقابل نور قرار مي دهند. علاوه بر  اينها  لازمست سوراخ ديافراگم را تغيير داد. موقع استفاده از ابژكتيوهاي خشك ممكن است كندانسور را پايين كشيد ولي  موقع  استفاده  از ايمرسيون لازم است كندانسور كاملا در سطح تحتاني شيئي مورد آزمايش قرار گيرد. هنگام  كار با ابژكتيو ايمرسيون يك قطره روغن سدر را روي لامي كه نمونه را پوشانيده قرار مي دهند. سپس ايمرسيون را با تماس با روغن سدر پايين مي آورند. براي ميزان كردن ميكروسكوپ، عدسي شيئي را با پيچ ماكرومتر تا نزديكي لازم پايين آورده بعد چشم را روي اوكولر گذاشته سپس با پيچ بزرگ لوله را آنقدر پايين مي آورند تا نمونه ديده شود. بعد ميزان كردن را با پيچ ميكرومتر كامل مي كنند. در صورت لزوم با حركت دادن رولور ميتوان ابژكتيوها را بدون اينكه ميزان ميكروسكوپ  بطور محسوسي تغيير كند عوض كرد. در ميزان نمودن ميكروسكوپ آسانتر اين است كه ابتدا با ابژكتيوهاي كوچك(ضعيف)  ميزان نموده و نقاط قابل اهميت را با حركت دادن صفحه پلاتين با لام پيدا كرد و با گيره هاي صفحه ميكروسكوپ ثابت  نگهداشت (در بسياري از ميكروسكوپها بوسيله يادداشت كردن شماره هاي روي خط كشهاي مدرج كنار صفحه پلاتين اين  كار را ميتوان انجام داد) سپس با ابژكتيوهاي قوي آنرا مطالعه كرد. در تمام مدت آزمايش دست نبايد پيچ ميكرومتر را رها كند. بعد از اتمام مطالعه ميكروسكوپي لوله را بالا آورده نمونه را برداشته  و صفحه ميكروسكوپ و عدسيها را پاك مي كنند. اگر ابژكتيو ايمرسيون بكار برده شود لازمست به آرامي و با كمي كلروفرم آن را پاك كرد. ميكروسكوپ و انواع آن ميكروسكوپ يكي از وسايل آزمايشگاهي اصلي در آزمايشگاه گياه شناسي است . كه در اينجا انواع آن را مورد بحث و بررسي قرار داده و طرز كار با ميكروسكوپ نوري معمولي را به تفصيل ارائه مينمائيم . ميكروسكوپهاي مختلف داراي بزرگنمائي هاي متفاوتي ميباشند كه عموماً با وجود عدسيهاي گوناگون، تصوير نمونه مورد نظر چند برابر ميشود . اصول كلي در تمامي انواع ميكروسكوپها براساس عبور نور با طول موجهاي متفاوت از چندين عــدسي محدب ميباشد كه هرچقدر طول موج نور بكار رفته در ميكروسكوپ مزبور كوتاهتر باشد قدرت تفكيك و يا جــداكنندگي آن ميكروسكوپ بيشتر است . براي مثال قدرت تفكيك چشم انسان 1/0 ميليمتر ميباشد و ميكروسكوپ نوري معمولي 24/0 ميكرون .   1 -  ميكروسكوپ نوري ( Light Microscope   ) منبع نور در اين ميكروسكوپ نور مرئي ميباشد و با عبور از چندين عدسي محدب كه در آن تعبيه شده است و نيز يك منشور كه مسير نور را تغيير ميدهد ( قدرت تفكيك 24/0 ميكرون ) . 2 – ميكروسكوپ ماوراء بنفش ( Ultra Violet Microscope ) ميكروسكوپ ماوراء بنفش يا ميكروسكوپ U.V.  كه منبع تغذيه نور ، اشعه U.V. ميباشد. نس